Na een overlijden is een notaris niet automatisch voor de volledige afwikkeling nodig. Voor notariële verklaringen en akten, uitleg van een testament en situaties met onduidelijke bevoegdheden komt de notaris wel in beeld.
De beste eerste stap is daarom niet altijd direct een volledig notarieel dossier openen, maar eerst vaststellen wat er is, wie betrokken zijn en welke formele handelingen nodig worden.
U kunt kosteloos bij het Centraal Testamentenregister (CTR) opvragen of de overledene een testament heeft gemaakt en bij welke notaris. Het CTR geeft niet de inhoud van het testament.
Is er een testament, dan kan een notaris de inhoud aan direct belanghebbenden verstrekken en uitleggen.
Erfgenamen hebben drie keuzes:
Bij zuivere aanvaarding accepteert u ook de schulden. Bepaalde handelingen kunnen als zuivere aanvaarding worden gezien. Neem daarom niet zomaar goederen mee en betaal niet zonder overleg schuldeisers uit de nalatenschap.
Beneficiair aanvaarden en verwerpen legt u vast bij de rechtbank. U kunt dit zelf doen; een notaris of juridisch adviseur kan u begeleiden als de situatie daarom vraagt.
Alleen de notaris kan de inhoud van het testament aan direct belanghebbenden verstrekken en juridisch uitleggen. De tekst bepaalt onder meer wie erfgenamen zijn, of er een executeur is en welke bijzondere bepalingen gelden.
Een verklaring van erfrecht vermeldt wie erfgenamen zijn en wie bevoegd is om de nalatenschap af te wikkelen. Banken en andere instanties kunnen deze verklaring vragen, maar zij is niet automatisch in iedere nalatenschap verplicht. Vraag de instantie eerst welk bewijs nodig is.
Als in het testament een executeur is benoemd, kan een notaris de bevoegdheid van die executeur in een verklaring vastleggen. De notaris beoordeelt welke verklaring in de situatie passend is.
De juridische levering van een woning aan een koper verloopt via een notariële leveringsakte. Ook wanneer een woning bij de verdeling aan één erfgenaam wordt toegedeeld, kan een notariële akte nodig zijn.
Notariële of andere juridische begeleiding is verstandig bij bijvoorbeeld:
Een eenvoudige nalatenschap kan soms grotendeels zonder notaris worden afgewikkeld, bijvoorbeeld wanneer:
Dit betekent niet dat er niets hoeft te gebeuren. Ook dan moeten bezittingen en schulden worden geïnventariseerd, aangiften worden voorbereid, contracten worden beëindigd en de verdeling worden vastgelegd.
| Document | Wie stelt het op? | Waarvoor? |
|---|---|---|
| CTR-informatie | Centraal Testamentenregister | Laat zien of en waar een testament is gemaakt |
| Akte nalatenschap | Rechtbank | Legt beneficiaire aanvaarding of verwerping vast |
| Verklaring van erfrecht | Notaris | Toont erfgenamen en bevoegdheid aan |
| Verklaring van executele | Notaris | Toont de bevoegdheid van de executeur aan |
| Boedelbeschrijving | Erfgenamen/professional, soms notarieel | Overzicht van bezittingen en schulden |
| Akte van verdeling | Notaris als een notariële vorm nodig is | Legt een formele verdeling vast |
| Leveringsakte woning | Notaris | Draagt juridisch eigendom van de woning over |
Notariskosten verschillen per kantoor en zijn afhankelijk van het onderzoek, het aantal erfgenamen, de benodigde akten en de complexiteit. Vraag daarom vooraf:
Het griffierecht voor een akte nalatenschap bedraagt in 2026 € 165. Controleer actuele tarieven altijd bij Rechtspraak.
FinCentia kan het praktische en administratieve voorwerk begeleiden: documenten verzamelen, een boedelbeschrijving voorbereiden, financiële overzichten maken en de communicatie structureren. De notaris richt zich vervolgens op de juridische beoordeling en de verklaringen of akten die nodig zijn.
Deze taakverdeling kan rust en voortgang geven, zonder dat juridische werkzaamheden buiten de notaris worden geplaatst.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd op 27 juli 2026:
