Wanneer naar de notaris?

Bij een overlijden komt er veel op je af.
Een van de vragen die vaak ontstaan is: moeten we naar de notaris… en zo ja, wanneer precies?

Het korte antwoord:
Niet altijd direct. En soms zelfs helemaal niet.

Hieronder leg ik het stap voor stap uit.

Wanneer komt een notaris in beeld?

Een notaris komt meestal in beeld zodra er duidelijkheid nodig is over de verdeling van de erfenis of als er officiële documenten opgesteld moeten worden.

Dat gebeurt vaak pas nadat:

• het overlijden is gemeld
• het testament (als dat er is) is opgevraagd
• duidelijk is wie de erfgenamen zijn

Waar valt het accepteren van de erfenis?

Het accepteren van een erfenis gebeurt eigenlijk vóórdat de notaris inhoudelijk aan de slag gaat met verdelen of afwikkelen.

Het is één van de eerste keuzes die erfgenamen moeten maken:

Er zijn 3 mogelijkheden:

1. Zuiver aanvaarden
2. Beneficiair aanvaarden (onder voorrecht van boedelbeschrijving)
3. Verwerpen

Is hier altijd een notaris voor nodig?

Nee!! En dat is precies waar vaak de verwarring ontstaat.

Zuiver aanvaarden

• Gebeurt vaak automatisch door gedrag van de erfgenamen
• Bijvoorbeeld als iemand:
  • spullen meeneemt
  • rekeningen betaalt vanuit de nalatenschap die geen direct verband houden met de uitvaart

Bij zuivere aanvaarding van de erfenis komt meestal geen notaris aan te pas.

Verwerpen

• Dit regel je via de rechtbank (niet via de notaris)
• Door middel van een verklaring

Beneficiair aanvaarden

Dit is de belangrijke:

• Dit moet officieel vastgelegd worden
• Dit gebeurt via de rechtbank (griffie), hoeft niet verpicht via de notaris geregeld te worden 

Je vult hiervoor een verklaring beneficiaire aanvaarding in op 

Is er een apart document nodig?

Ja, bij beneficiaire aanvaarding zeker:
Er is een officiële verklaring nodig die wordt ingediend bij de rechtbank. 

Daarna volgt:

Boedelbeschrijving (verplicht)

• Overzicht van alle bezittingen en schulden
• Dit mag:
  • onderhands (zelf opgesteld)
  • of via een notaris (formele akte)

Hier kan de notaris dus wél weer in beeld komen

Wanneer is een notaris nu echt verplicht?

In deze situaties heb je (bijna altijd) een notaris nodig:

1. Er is een testament

De notaris:

• bekijkt en legt het testament uit
• stelt vast wie de erfgenamen zijn
• kan een verklaring van erfrecht opstellen

De verklaring van erfrecht of de verklaring van executele heb je vaak nodig voor:

• bankzaken
• verkoop van een woning
• contact met instanties

2. Er moet een woning verkocht worden

Als de overledene een koopwoning had:

• De notaris stelt vast wie mag verkopen
• De overdracht van de woning verloopt altijd via de notaris

Zonder notaris kan een woning niet juridisch geleverd worden

3. Er is onduidelijkheid of complexiteit

Bijvoorbeeld:

• samengestelde gezinnen
• ruzie of verschil van inzicht binnen de familie
• schulden in de nalatenschap

De notaris zorgt dan voor:

• juridische duidelijkheid
• officiële vastlegging

4. Er wordt een akte van verdeling opgesteld

Dit is nodig als:

• erfgenamen samen besluiten hoe de erfenis wordt verdeeld
• er bijvoorbeeld een woning, spaargeld of bezittingen verdeeld moeten worden

Wanneer is een notaris níet verplicht?

In veel gevallen kan een nalatenschap zonder notaris worden afgewikkeld, bijvoorbeeld:

• er is geen testament (wettelijke verdeling geldt)
• er is weinig vermogen
• alle erfgenamen zijn het eens
• er is geen koopwoning

Let op:
Soms vragen banken alsnog om een verklaring van erfrecht.
Dan komt de notaris alsnog in beeld maar neem het niet zomaar aan dat het moet omdat de bank het verzoekt

Welke aktes zijn er (en wanneer)?

Hier een simpel overzicht:

✔️ Verklaring van erfrecht

Niet altijd verplicht, maar vaak nodig voor:

• regelen van bankzaken
• verkoop woning

✔️ Akte van verdeling

Alleen nodig als:

• de erfenis officieel verdeeld wordt
• er meerdere erfgenamen zijn

✔️ Leveringsakte woning

Altijd verplicht bij verkoop van een huis

 

De realiteit van traditionele tarieven

Bij een notaris of accountant lopen de kosten voor volledige begeleiding van een nalatenschap vaak uiteen van € 5.000 tot € 25.000.

Veelal wordt gewerkt met:

• Een minimumbedrag van circa € 3.500,00

• Daarbovenop een uurtarief tussen € 275,00 en € 375,00

Een volledige afwikkeling neemt gemiddeld 40 tot 80 uur in beslag. U begrijpt: de teller kan snel oplopen. Zeker wanneer er meerdere erfgenamen zijn, een woning verkocht moet worden of er sprake is van een onderneming.

Wat komt daar vaak nog bij?

Naast deze begeleidingskosten zijn er vaak nog externe kosten, zoals:

• Griffierecht bij beneficiair aanvaarden

• Notariskosten voor een verklaring van erfrecht

• Taxatiekosten van een woning

• Kosten voor een energielabel

• Eventuele andere noodzakelijke externe diensten

Dit zijn kosten waar niemand omheen kan, maar het is belangrijk dat ze vooraf wel inzichtelijk zijn om nare verrassingen achteraf te voorkomen.

Wat als u zou kiezen voor een bundeling van krachten? 

In dit geval richt de notaris zich puur op wat juridisch noodzakelijk is zoals:

• Verklaring van erfrecht
• Eventuele akte van verdeling
• Juridische toetsing
  
  

Een nalatenschapscoach zal zich in het geheel richten op:

• Het volledige traject overzichtelijk te begeleiden

• Het schriftelijk vastleggen van de boedelbeschrijving 

• De praktische afhandeling uit handen te nemen

• De communicatie tussen erfgenamen onderling en de notaris zorgvuldig te begeleiden

• U te ontzorgen, gedurende het gehele proces. 

Door de administratieve en praktische afhandeling onder te brengen bij een nalatenschapscoach, ontstaat er voor jullie als nabestaanden kinderen overzicht en rust. Jullie weten dat alles zorgvuldig wordt geregeld, zodat er ruimte blijft voor julliezelf en jullie gezin.

Een bijkomend voordeel is dat de afwikkeling van de nalatenschap vaak sneller verloopt. In de periode dat je wacht op een afspraak bij de notaris, kan er namelijk al veel worden voorbereid en geregeld. Dat scheelt tijd én voorkomt onnodige vertraging.