Testament versus wettelijke regeling

 

Twee op de drie Nederlanders hebben géén testament

(En dat is eigenlijk helemaal niet zo vreemd.)

 

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 36% van de Nederlanders een testament heeft opgesteld. Dat betekent dat bijna twee op de drie mensen niets op papier hebben geregeld.

Bron: onderzoek van DELA naar nalatenschapsplanning in Nederland.

 

Dat klinkt misschien zorgwekkend. Maar eerlijk is eerlijk: het is gewoon heel menselijk.

Gezegden als….

“Ach, dat komt later wel.”

“Ik ga nog lang niet dood.”

“De kinderen lossen dat wel op.”

“Zo ingewikkeld zal het toch niet zijn?”

 

En zolang het leven gewoon doorgaat, werk, gezin, vakantieplannen, een lekkende kraan die nog gerepareerd moet worden, voelt het regelen van een testament vaak als iets voor “ooit”.  

Niet omdat mensen onverschillig zijn. Maar omdat het leven vaak te druk is, wordt er niet toegekomen aan vooruitplannen. Vooral als ook nog blijkt dat het vooruitplannen NU extra kosten met zich meebrengt. Terugvallen op de wettelijke nalatenschapsregelingen lijkt dan voordeliger.

 

De wet regelt best veel… maar niet alles

Wanneer iemand overlijdt zonder testament, treedt automatisch het wettelijke erfrecht in werking. In veel gezinnen werkt dat prima: partner en kinderen erven volgens een vaste verdeling, maar er zijn nog steeds regels en richtlijnen die gevolgd moeten worden.

Zodra de situatie nét iets complexer wordt, is het sowieso verplicht om een notaris in te schakelen. 

 

Wanneer precies naar de notaris:

• een koopwoning met hypotheek
• een samengesteld gezin
• spaargeld of beleggingen
• een onderneming
• een familiewoning of vakantiehuis
• kinderen die het onderling niet helemaal eens zijn

 

De notaris vervult dus een belangrijke rol!
Hij of zij zorgt ervoor dat de juridische kant klopt en dat indien nodig de benodigde akten worden opgesteld zoals: 

Centraal Testamenten Register CTR (standaard check die uitgevoerd moet worden)

Na een overlijden zal altijd vastgesteld moeten worden of er een testament aanwezig is. Ook als er een geprint kopietje in een kluis ligt, zal er nagekeken moeten worden of er toevallig geen nieuw testament aanwezig is. Deze check kan alleen door een notaris worden uitgevoerd bij het CTR.

 

Er zijn twee onderdelen:

1. Kosten van het CTR zelf
Het CTR rekent notarissen een kleine vergoeding per zoekopdracht. Dat ligt meestal tussen €5 en €10.

2. Kosten van het notariskantoor
Notarissen rekenen vaak daarnaast administratie- of dossierkosten voor het uitvoeren van de zoekopdracht en het verwerken in het dossier. Daardoor kan het bedrag dat op de factuur staat bijvoorbeeld van €20 tot €50 zijn.

💡 In de praktijk wordt een CTR-zoeking bijna altijd gedaan als onderdeel van het openen van een nalatenschapsdossier, waardoor het vaak niet als aparte post opvalt, maar in de dossierkosten zit verwerkt.

 

Verklaring van erfrecht (geldt zowel bij testament als bij de wettelijke regeling!)

Een verklaring van erfrecht is een notariële verklaring waarin staat:

• wie de erfgenamen zijn

• of er een testament is

• wie bevoegd is om de nalatenschap af te wikkelen (bijvoorbeeld een executeur)

In de praktijk wordt een verklaring van erfrecht soms meer uit zekerheid gevraagd dan strikt juridisch noodzakelijk is. Instellingen willen simpelweg weten dat ze met de juiste persoon te maken hebben.

De wettelijke regeling bepaalt wie erft, maar een verklaring van erfrecht kan nodig zijn om dat officieel aan te tonen aan derden.

Verklaring van executele (kan alleen verstrekt worden bij testament)

Als er in het testament een executeur is benoemd, kan een notaris ook een verklaring van executele afgeven.
Daarin staat alleen dat die persoon bevoegd is om de nalatenschap te regelen.

 

De gemiddelde kosten voor een verklaring van executele liggen meestal tussen €300 en €400, terwijl een verklaring van erfrecht vaak al tussen €350 en €800 kost, afhankelijk van de complexiteit van de nalatenschap.

💡 Daarom loont het vaak eerst om goed duidelijk te krijgen wat precies noodzakelijk is. Soms blijkt dat een verklaring van erfrecht helemaal niet nodig is, wat ook weer in notariskosten kan schelen.

 

Benificiair aanvaarding (geldt zowel bij testament als bij de wettelijke regeling!)

Beneficiair aanvaarden betekent dat je een erfenis alleen accepteert als er na het betalen van alle schulden nog iets overblijft.

De kosten voor het beneficiair aanvaarden van een erfenis bestaan meestal uit twee onderdelen.

 

1. De kosten voor de rechtbank:
Voor het afleggen van de verklaring bij de rechtbank betaal je griffierecht van ongeveer € 160–€ 165 per akte. Dit is de prijs voor de akte van nalatenschap die wordt opgesteld en ingeschreven in het boedelregister.

 

2. Als je het via een notaris laat regelen: 

Bijvoorbeeld omdat deze het formulier indient of adviseert, komen daar vaak extra kosten bij. Die kunnen ongeveer liggen tussen de 
± €500 en €2.000, afhankelijk van begeleiding en complexiteit.

 

Maar een nalatenschap bestaat in de praktijk uit zoveel meer dan alleen juridische stappen.

Het grootste deel van het werk bestaat juist uit het verzamelen van informatie, het bepalen van wat wel en wat juist niet moet, het ordenen van documenten, het maken van overzichten en het voorbereiden van keuzes. Wanneer al die praktische zaken rechtstreeks bij de notaris terechtkomen, wordt dit vaak tegen het uurtarief van een notaris of notariskantoor gedaan.

Een nalatenschapscoach kan zich echter ontfermen over het praktische en informatieve gedeelte: het creëren van overzicht, het verzamelen van documenten, het voorbereiden van de benodigde informatie, maar ook het begeleiden van families gedurende het proces. Daardoor komt het dossier beter voorbereid bij de notaris terecht en hebben nabestaanden één vast direct aanspreekpunt bij vragen of onduidelijkheden. 

Ontfermt zich over:

• Overzicht maken van alle bezittingen en schulden (boedelbeschrijving)
• Helpen bij het verzamelen van documenten 
• Uitleg en informatie geven over keuzes (zoals beneficiair aanvaarden)
• Contact onderhouden met alle betrokken partijen. (notaris, banken en erfgenamen)
• Belastingsaangifte voor de nalatenschap
• Wellicht keuzes maken over de woning
• Maar vooral iemand naast je te hebben, die luistert, meedenkt – en helpt of er gewoon simpelweg even is.
  
  

Een nalatenschapscoach zorgt dus niet alleen voor meer rust in een emotioneel zware periode, maar kan in veel gevallen ook onnodige kosten, spanningen en onduidelijkheden helpen voorkomen. 

 

DE ESSENTIE 

Of er nu wel of geen testament is: uiteindelijk draait een nalatenschap niet alleen om wat er juridisch vastligt, maar om hoeveel duidelijkheid en rust er achterblijft voor de nabestaanden.

Dat is waar FinCentia voor staat:
Zorgeloos leven én nalaten.